Mười Ba Năm Không Một Đồng - Chương 9
18
Tôi làm theo lời dặn của dì Vương, tìm đến mẹ của Chu Cường.
Khi tôi trao tận tay bà ấy mấy chục ngàn và nói rằng đó là tiền lương hưu của dì Vương, người phụ nữ từng trải ấy đã òa khóc nức nở ngay giữa hành lang. Bà không ngừng lặp lại câu: “Tôi có lỗi với chị tôi”, rồi quay về hướng nhà chúng tôi, dập đầu thật mạnh xuống đất.
Sau chuyện đó, giữa chúng tôi và họ hàng bên ngoại của dì Vương, cuối cùng cũng cắt đứt hoàn toàn. Không còn nợ nần, cũng chẳng còn dây dưa gì nữa.
Cuối tháng Tám, giấy báo nhập học của Tiểu Quang đến nơi. Chính là ngôi trường mà nó hằng mơ ước – phong bì màu đỏ, huy hiệu mạ vàng, không chỉ là cánh cửa dẫn tới tương lai sáng lạn của một người trẻ, mà còn là niềm hy vọng lớn lao của cả gia đình chúng tôi.
Chúng tôi tổ chức một bữa tiệc nhỏ mừng Tiểu Quang vào đại học, chỉ mời vài người bạn thân thiết nhất. Trong buổi tiệc, Tiểu Quang diện quần áo mới, tràn đầy khí thế, không ngừng cảm ơn mọi người, cảm ơn dì Vương, nói rằng nếu không có chúng tôi thì đã chẳng có ngày hôm nay của nó.
Dì Vương ngồi ở ghế chính, cười rạng rỡ hơn bất kỳ ai. Dì đem chiếc áo gile lông vũ màu đỏ của mình tặng cho Tiểu Quang, nói:
“Đây là vận may của bà. Con mang nó theo lên đại học, sau này nhất định tiền đồ rực rỡ.”
Dù khi đó là cuối hạ, nhưng món quà ấy lại ấm áp hơn bất kỳ điều gì.
Ngày đưa Tiểu Quang đến trường nhập học, cả nhà tôi đều đi theo.
Nhìn con trai kéo vali bước qua cánh cổng cổ kính và trang nghiêm, quay đầu vẫy tay ba lần một, Tiểu Tần đã không cầm được nước mắt.
Tôi cũng có chút xúc động, nhưng nhiều hơn là sự an tâm và tự hào. Con cái rồi cũng phải trưởng thành, rồi sẽ có bầu trời của riêng mình.
Trên đường về, tôi cố tình vòng qua khu tập thể cũ – nơi chúng tôi từng sống suốt bao năm.
Nơi đó giờ đã trở thành đại công trường, cả khu nhà cũ cùng những dãy chung cư xưa đều bị san bằng. Những cần cẩu khổng lồ đang hoạt động, công nhân bận rộn dưới nắng gắt. Một tấm bảng quy hoạch lớn đặt ngay trước cổng công trình, ghi rõ: Công viên cộng đồng khu XX & Trung tâm thể thao toàn dân.
Nơi chất chứa mười ba năm ký ức cùng bao cay đắng của chúng tôi… đã biến mất.
Tôi đỗ xe bên đường, cùng dì Vương và Tiểu Tần, lặng lẽ nhìn về phía công trường ấy.
“Mọi chuyện… qua hết rồi.” Tiểu Tần khẽ nói.
“Ừ, qua thật rồi.” Tôi gật đầu.
Dì Vương nhìn bãi đất trống thật lâu, khuôn mặt không chút buồn bã, ngược lại là một nụ cười nhẹ nhõm.
“Tiểu Lý, cháu biết không? Trước kia sống ở tòa nhà cũ ấy, mỗi ngày điều mà dì mong ngóng nhất… chính là nghe tiếng gõ cửa của cháu. Tiếng gõ đó là cả mạng sống của dì.” Dì quay đầu nhìn tôi. “Giờ thì dì không cần chờ nữa rồi, bởi vì… mạng sống của dì, đang ở ngay bên cạnh dì đây.”
Mũi tôi cay xè, tôi nắm lấy tay dì thật chặt.
Về đến nhà, ánh hoàng hôn tràn qua khung cửa sổ, nhuộm cả phòng khách trong sắc vàng ấm áp.
Người phụ trách Quỹ “Thành Tâm – Nắng Ấm” gọi tới, báo cáo tình hình thu chi quý này, còn nói thêm rằng họ vừa phê duyệt xong kế hoạch hỗ trợ lâu dài cho một gia đình mất con duy nhất.
Tiểu Tần đang ở trong bếp nấu bữa tối, vừa làm vừa ngân nga mấy câu hát chẳng ra điệu.
Dì Vương ngồi ngoài ban công, đeo kính lão, thong thả đọc báo trên chiếc ghế lắc.
Tôi gác máy, bước ra ban công, nhìn xuống dòng xe cộ tấp nập và những ô cửa sổ sáng đèn của muôn nhà dưới phố.
Mười ba năm trước, tôi chỉ là một người đi làm bình thường, sống cuộc đời đều đặn hai điểm – đi và về. Tôi chưa từng nghĩ rằng, một hành động xuất phát từ lòng tốt năm ấy… lại có thể thay đổi toàn bộ hướng đi cuộc đời mình.
Tôi đã mất gì?
Tôi mất đi những cuối tuần thảnh thơi trong suốt mười ba năm, mất vô số buổi sáng có thể ngủ nướng.
Nhưng tôi đã nhận được gì?
Tôi có một người thân yêu như ruột thịt, có một đứa con trai ngày càng trưởng thành và hiểu chuyện, có một gia đình ấm áp hòa thuận… và có cả khả năng giúp đỡ người khác bằng chính sự đủ đầy của mình.
Tôi đã đem cơm cho hàng xóm suốt mười ba năm, cứ tưởng mình chỉ đang cho đi.
Đến cuối cùng mới hiểu, người được nhận nhiều nhất lại chính là tôi – người may mắn nhất thế gian.
Bởi vì tài sản thật sự… chưa bao giờ nằm ở những con số trong ngân hàng.
Mà là khi bạn trở về nhà lúc chạng vạng, có người vì bạn mà bật đèn sẵn, có người chờ ăn cơm cùng bạn, có người khiến bạn cảm thấy – cuộc đời này, rất đáng sống.
19
Lại một mùa thu nữa về.
Lá bồ đề ngoài cửa sổ rụng đầy mặt đất, vàng óng rực rỡ như tấm thảm ấm áp phủ lên mặt đất se lạnh.
Tính đến giờ, đã hơn một năm kể từ ngày Tiểu Quang lên đại học.
Hơn một năm qua, trong nhà có rất nhiều thay đổi nhỏ nhưng thật ấm lòng. Quỹ “Thành Tâm
– Nắng Ấm”, nhờ sự hỗ trợ của cộng đồng và ngân hàng, đã vận hành ngày càng hiệu quả.
Số lượng các cụ già được chúng tôi hỗ trợ đã tăng từ ba lên mười hai người. Dù ảnh hưởng
của quỹ vẫn còn gói gọn trong một góc nhỏ của thành phố này, nhưng sự ấm áp mà nó mang lại thì vô cùng chân thực.
Chúng tôi không còn chiến đấu một mình nữa. Một số tình nguyện viên trong cộng đồng –
những người cảm động bởi câu chuyện của chúng tôi – đã tham gia cùng. Họ tổ chức các
hoạt động định kỳ, đến thăm các cụ già, mang theo sự đồng hành và niềm vui đến từng mái nhà.
Tôi không còn là “Lý Thành” đơn độc năm nào. Sau lưng tôi, đã có cả một tập thể “Lý Thành”.
Sức khỏe của dì Vương vẫn rất ổn định. Nhờ Tiểu Tần chăm sóc cẩn thận, tinh thần của dì
thậm chí còn minh mẫn hơn nhiều người già cùng tuổi. Dì không còn mê báo giấy nữa, mà
say sưa xem ảnh và video Tiểu Quang gửi về qua máy tính bảng.
Tiểu Quang ở trường như cá gặp nước, thành tích xuất sắc, còn gia nhập Hội thanh niên
tình nguyện. Nó thường xuyên gửi về những tấm ảnh hoạt động thiện nguyện của nhóm:
dạy học cho trẻ mồ côi, biểu diễn cho các cụ ở viện dưỡng lão, hay lên vùng núi xa xôi dạy học…
Mỗi lần xem những bức ảnh ấy, dì Vương đều đeo kính lão, dí sát mắt vào màn hình, xem rất lâu, vừa xem vừa xuýt xoa: “Tốt quá, tốt quá… đứa nhỏ này, giống y cháu.”
Cuối tuần này, Tiểu Quang được nghỉ phép về nhà.
Nó cao hơn hè năm ngoái một chút, da sạm hơn, nhưng ánh mắt lại sáng ngời, đầy kiên định. Vừa bước vào cửa, nó đã ôm chầm lấy cả nhà một cái thật chặt, rồi chạy ngay đến bên dì Vương, ngồi xổm xuống, ghé sát mặt vào dì.
“Bà nội Vương, con về rồi đây! Có nhớ con không?”
“Sao lại không nhớ chứ!” Dì Vương vui mừng vỗ tay nó, “Gầy đi rồi, có phải ở trường không ăn uống đàng hoàng không hả?”
“Sao lại không, đồ ăn ở căng-tin ngon lắm ấy chứ. Bà xem, con mang gì cho bà này.” Tiểu Quang như khoe báu vật, lấy từ ba lô ra một khung ảnh.
Trong khung là một bức ảnh tập thể chụp trước cổng trường đại học. Tiểu Quang đứng giữa
nhóm bạn mặc áo gile đỏ của hội tình nguyện viên, cười rạng rỡ dưới nắng. Bên cạnh nó là
một cụ già tóc bạc, ngồi xe lăn, tay cầm một lá cờ thêu dòng chữ: “Yêu thương hỗ trợ người già – Chân tình sưởi ấm lòng người.”
Tiểu Quang chỉ vào bức ảnh, kể cho cả nhà nghe câu chuyện đằng sau nó. Cụ già ấy sống
đơn độc, tính khí khó gần, ban đầu rất phản cảm với việc bị người khác “quan tâm”. Nhưng
Tiểu Quang và các bạn không bỏ cuộc, kiên trì đến thăm, chỉ đơn giản là nói chuyện, lắng nghe cụ kể chuyện xưa.
Dần dần, cụ già ấy mở lòng, cười nhiều hơn. Để cảm ơn, cụ đã nhờ con cháu làm riêng lá
cờ thêu kia, gửi đến tận trường cho nhóm của Tiểu Quang.
“Ba biết không?” – Tiểu Quang nhìn tôi, ánh mắt lấp lánh – “Khi thấy ông cụ mỉm cười, con
chợt hiểu ra cảm giác năm xưa của ba. Cái niềm vui đó… còn hạnh phúc hơn cả việc con đứng nhất lớp.”
Tôi nhìn con trai, ánh sáng rạng rỡ toát lên từ trong tâm hồn nó khiến lòng tôi trào dâng đủ cảm xúc.
Tối hôm ấy, tôi và Tiểu Quang trò chuyện trong thư phòng.
Bỗng nó nói với tôi: “Ba, dạo này con đang tìm hiểu về mô hình dưỡng lão cộng đồng và doanh nghiệp xã hội.
Con nghĩ, quỹ ‘Thành Tâm – Nắng Ấm’ hiện tại chỉ đang làm công việc hỗ trợ tài chính.
Nhưng sau này, liệu có thể phát triển thành một tổ chức tự vận hành được không? Ví dụ
như mở một căng-tin cộng đồng phi lợi nhuận, hay một trung tâm chăm sóc người già ban ngày chẳng hạn?”
Tôi sững người. Chưa bao giờ tôi nghĩ xa đến vậy. Mọi chuyện với tôi chỉ đơn thuần là làm
điều đúng đắn. Nhưng con trai tôi… nó đã nhìn thấy một tương lai rộng lớn hơn.
Tôi mỉm cười, vỗ vai nó:
“Được chứ. Sau này con tốt nghiệp rồi, nhà này và cả ‘Thành Tâm – Nắng Ấm’ giao hết cho con làm chủ. Ba sẽ làm chân hậu cần cho con.”
Bên ngoài trời đã sẩm tối, trong nhà đèn đuốc sáng trưng.
Tôi như thấy được, một hạt giống thiện lương đã lặng lẽ nảy mầm từ bao giờ… giờ đâyđang lớn lên thành một cái cây vững chãi, đủ sức chở che và lan tỏa ấm áp đến thật nhiều người.
20
Mùa xuân năm thứ hai, một chuyện bất ngờ đã xảy ra.
Một chương trình dân sinh của đài truyền hình thành phố – không biết từ đâu – biết được
câu chuyện của quỹ “Thành Tâm – Nắng Ấm”. Họ liên hệ với tôi qua khu dân cư, bày tỏ mong muốn thực hiện một phóng sự đặc biệt.
Phản ứng đầu tiên của tôi là muốn từ chối.
Tôi làm tất cả những việc này không phải để nổi tiếng, càng không muốn cuộc sống bị xáo
trộn quá nhiều. Nhưng đạo diễn chương trình thì vô cùng kiên trì. Anh ta đích thân đến tận nhà, ngồi nói chuyện rất lâu với tôi.
Anh nói: “Anh Lý, tôi biết anh là người khiêm tốn. Nhưng câu chuyện của anh, của dì Vương, và việc
con trai anh bị ảnh hưởng rồi chọn học ngành công tác xã hội… tất cả xâu chuỗi lại là một
mạch truyện rất có sức lan tỏa. Chúng tôi không đưa tin để câu khách, mà chỉ hy vọng nhiều
người hơn được nhìn thấy rằng: xã hội này vẫn còn rất nhiều điều ấm áp. Một tấm lòng tử
tế, hoàn toàn có thể được nhân rộng và tiếp nối.”
“Anh có nghĩ tới chưa – biết đâu chính câu chuyện của anh, lại truyền cảm hứng để hàng trăm, hàng nghìn ‘Lý Thành’ khác xuất hiện?”
Câu nói cuối cùng của anh ấy khiến tôi thực sự dao động.
Tôi hỏi ý kiến dì Vương và Tiểu Tần. Dì Vương cười bảo:
“Đây là chuyện tốt. Để cả thành phố biết cháu Tiểu Lý của chúng ta tốt đến mức nào.”
Tiểu Tần thì gật đầu không chút do dự, ánh mắt đầy tự hào.
Thế là, tôi nhận lời phỏng vấn.
Chương trình phát sóng xong, hiệu ứng vượt xa tưởng tượng của tất cả chúng tôi. Mấy
ngày liền, điện thoại của tôi gần như nổ tung. Nào là bạn học cũ, đồng nghiệp cũ, cả những
họ hàng xa đã mất liên lạc từ lâu – và nhiều nhất là người hoàn toàn xa lạ. Cuộc gọi nào
cũng chỉ toàn lời khen, sự khâm phục, cảm động.
Trong nhóm chat khu dân cư, ai cũng nhắc đến tôi, tag tôi liên tục, gọi tôi từ “Tiểu Lý” sang
“Anh Lý”, rồi “Thầy Lý”. Cảm giác đó rất lạ – như thể chỉ sau một đêm, tôi từ một cư dân bình thường trở thành “người nổi tiếng” trong khu.
Nhưng điều khiến tôi bất ngờ hơn cả là: rất nhiều người sau khi xem chương trình đã chủ
động liên hệ với quỹ. Họ muốn quyên góp, hoặc đăng ký làm tình nguyện viên. Chỉ trong
vòng một tuần, tài khoản của quỹ “Thành Tâm – Nắng Ấm” đã nhận thêm hơn 200.000 tệ tiền
quyên góp. Đội ngũ tình nguyện viên cũng từ hơn chục người tăng lên thành hàng trăm.
Một buổi chiều nọ, tôi nhận được một cuộc gọi lạ.
Người bên kia giới thiệu là giám đốc chi nhánh Tây Thành của ngân hàng Kiến Thiết.
“Anh Lý đúng không ạ, tôi là…” – anh ấy vừa giới thiệu tên, vừa cười nói – “Tôi xem chương
trình của anh rồi, rất xúc động. Sau khi bàn bạc, Đảng ủy của chi nhánh chúng tôi đã quyết
định: sẽ bình chọn quỹ từ thiện ‘Thành Tâm – Nắng Ấm’ của anh là Dự án trách nhiệm xã hội
tiêu biểu của năm, và sẽ thay mặt chi nhánh ủng hộ cho quỹ của anh 500.000 tệ.”
Năm trăm nghìn!
Tôi cầm điện thoại mà không thốt nên lời. Tôi chưa từng nghĩ, cái quỹ từng khiến tôi vừa hổ thẹn vừa xúc động ngày nào… nay lại một lần nữa mang đến một món quà lớn như vậy.
Cuối tuần đó, ngân hàng tổ chức một lễ trao tặng nhỏ. Tôi đại diện quỹ lên sân khấu nhận
tấm biển quyên góp khổng lồ. Dưới ánh đèn chiếu sáng rực rỡ, tôi có hơi hồi hộp. Nhưng
khi nhìn xuống hàng ghế phía dưới, thấy ánh mắt đầy tự hào của Tiểu Tần và dì Vương, trái tim tôi lập tức dịu lại.
Tôi cầm micro, không nói lời sáo rỗng.
Chỉ kể đơn giản về câu chuyện của tôi và dì Vương.
Kể vì sao tôi thành lập quỹ.
Kể về 13 năm kiên trì không danh lợi.
Cuối cùng, tôi nói:
“Tôi không phải anh hùng. Tôi chỉ làm một việc mà tôi tin là đúng… và đã kiên trì suốt mười
ba năm. Hôm nay đứng ở đây, tôi chỉ muốn nói với tất cả mọi người: đừng ngại trao đi sự tử
tế. Bởi bạn sẽ không bao giờ biết được – một bát cơm bạn mang đến hôm nay, có thể trong
tương lai, sẽ hóa thành một trận mưa xuân ấm áp, tưới mát cả thành phố này.”
Dưới khán đài, vỗ tay như sấm dậy.
Khoảnh khắc ấy, tôi cảm nhận sâu sắc rằng: đời mình chưa bao giờ trọn vẹn và có ý nghĩa
đến thế. Mười ba năm bền bỉ, tôi không chỉ gìn giữ một mái nhà hạnh phúc, mà còn thắp lên
một ngọn lửa yêu thương – ngọn lửa ấy đang bùng cháy, lan tỏa, và thắp sáng biết bao góc khuất trên đời.
21
Thời gian thấm thoắt trôi, lại là một đêm giao thừa nữa.
Đây đã là năm thứ tư chúng tôi đón Tết tại ngôi nhà mới. Tiểu Quang giờ là sinh viên năm ba, vừa học giỏi vừa năng nổ, trở thành gương mặt nổi bật của khoa.
Bữa cơm tất niên năm nay phong phú hơn mọi năm, vì ngoài bốn người trong gia đình, còn
có thêm vài vị khách đặc biệt – những cụ già neo đơn vẫn còn minh mẫn, hiện đang được quỹ “Thành Tâm – Nắng Ấm” hỗ trợ.
Tiểu Quang đề xuất: “Tết nhất là phải đông vui!” Thế là tôi và Tiểu Tần bàn nhau, dứt khoát mời các cụ về nhà, cùng ăn bữa cơm đoàn viên.
Phòng khách rộng lớn kê hai bàn tròn. Các cụ tụm lại, chuyện trò rôm rả, vừa ăn vừa xem
chương trình xuân trên TV, gương mặt ai nấy đều rạng rỡ với nụ cười đã lâu chưa thấy. Cả
căn nhà ngập tràn tiếng cười nói và mùi thơm của món ăn, cái ấm áp và rộn ràng ấy, không món sơn hào hải vị nào sánh được.
Dì Vương – như một “trưởng bối tối cao” trong nhà – được mọi người vây quanh ở giữa. Dì
mặc đồ đỏ rực rỡ, tinh thần phấn chấn, tay phát lì xì cho từng cụ, miệng luôn miệng chúc:
“Tết vui vẻ nhé! Năm sau lại về đây ăn Tết nha!”
Nhìn cảnh tượng trước mắt, tôi bỗng thấy như đang nhìn thấy một đại gia đình hình thành –
một gia đình không cùng huyết thống, nhưng lại được kết nối bằng tình thương và lòng tốt.
Sau bữa ăn, các cụ bày bài đánh lá trong phòng khách, Tiểu Tần và Tiểu Quang ngồi chơi cùng. Tôi đẩy xe dì Vương ra ban công yên tĩnh.
Ngoài trời, pháo hoa rực rỡ, vạn nhà lên đèn.
“Tiểu Lý, cháu xem đi, đẹp quá ha.” – Dì Vương ngắm pháo hoa, cảm thán.
“Vâng, dì ạ. Đẹp thật.”
“Dì sống gần bảy mươi năm rồi, trước kia luôn nghĩ con người sống là vì bản thân, vì con
cái. Mãi đến khi gặp cháu, dì mới hiểu… hóa ra, sống còn có thể có giá trị lớn hơn nhiều.”
Dì quay sang, nắm lấy tay tôi. Đôi bàn tay đầy nếp nhăn nhưng vẫn ấm áp và rắn rỏi.
“Quyết định đúng đắn nhất trong đời dì, không phải là lập cái quỹ ấy. Mà là mười ba năm
trước, trong cái ngày mưa ấy, đã mở cửa cho cháu. Cánh cửa ấy không chỉ cứu được chính
dì, mà còn thành toàn cho cháu, cho Tiểu Quang, cho cả căn nhà đông vui này.”
Trong mắt dì, ánh pháo hoa chiếu lên lấp lánh – nhưng càng khiến ánh mắt ấy thêm sâu xa và sáng rõ.
“Thế nên, Tiểu Lý à, không phải cháu cảm ơn dì, mà là dì phải cảm ơn cháu. Cảm ơn vì
cháu đã để một bà già như dì, lúc gần đất xa trời, vẫn sống được có giá trị, có thể diện như thế này.”
Tôi lắc đầu, cổ họng nghẹn lại. “Dì à, không có dì, làm gì có cái nhà này. Dì mới là trụ cột của chúng cháu.”
Dì Vương mỉm cười, vỗ vỗ mu bàn tay tôi, không nói thêm gì nữa. Hai bà cháu cứ thế lặng
lẽ ngồi bên nhau, cùng ngắm pháo hoa ngoài trời, lòng đều ấm như nhau.
Tiếng chuông giao thừa vang lên, năm mới đến rồi.
Tôi đẩy xe dì Vương quay lại phòng khách, cùng Tiểu Quang và Tiểu Tần chúc Tết các cụ.
Tiếng chúc mừng, tiếng cười giòn, hoà thành bản nhạc xuân ấm áp nhất đêm đông.
Tôi nhìn tất cả mọi thứ trong căn nhà này: các cụ già cười tươi rạng rỡ, Tiểu Tần bận rộn rót
trà lấy nước, Tiểu Quang đang nhiệt tình hướng dẫn các cụ dùng điện thoại, và bên cạnh tôi – dì Vương ngồi an yên, ánh mắt dịu dàng…
Tôi chợt nhận ra, khoảnh khắc ấy, rõ ràng hơn bao giờ hết: Tài sản quý giá nhất đời tôi,
không phải ba trăm tám mươi sáu vạn, cũng không phải những giải thưởng hay lời tán dương.
Mà chính là những ánh mắt, nụ cười, là khói bếp, tiếng người, là sự ấm áp và yêu thương cứ lặng lẽ tuôn chảy trong dòng đời.
Mười ba năm, tôi tưởng mình chỉ đang bỏ công nấu cơm đưa cơm.
Đến hôm nay mới thực sự hiểu: Thứ tôi nhận lại – là một mùa xuân rực rỡ đủ sưởi ấm cả phần đời còn lại.
